Linux işletim sistemlerinde her şey bir dosya olarak ele alınır. Diskler, aygıtlar, sistem ayarları ve kullanıcı verileri belirli bir hiyerarşi içinde saklanır. Bu hiyerarşinin en tepesinde / (root) dizini bulunur.
Bu yazıda Linux sistemlerinde sıkça gördüğümüz ana dizinlerin ne işe yaradığını, neden ayrı ayrı tutulduklarını ve hangi amaçlarla kullanıldıklarını detaylı şekilde inceleyeceğiz.
/ (Root) Dizini Nedir?
/ dizini, Linux dosya sisteminin en üst noktasıdır.
Tüm dosyalar, dizinler ve sistem bileşenleri buradan dallanır.
📌 Önemli not:/ dizini ile /root dizini aynı şey değildir.
/→ Dosya sisteminin kökü/root→ Root (yönetici) kullanıcısının ev dizini
/bin → Temel Kullanıcı Komutları
/bin
- Sistemin açılması ve temel işlemler için zorunlu komutlar burada bulunur.
- Tüm kullanıcılar erişebilir.
🔧 İçerdiği komutlara örnek:
lscpmvrmcatbash
📌 Sistem tek kullanıcı modundayken bile çalışması gereken komutlar burada tutulur.
/sbin → Sistem Yönetim Komutları
/sbin
- Sadece root (yönetici) tarafından kullanılan komutları içerir.
- Sistem yönetimi ve bakım amaçlıdır.
🔧 Örnek komutlar:
rebootfsckipmount
/usr → Uygulamalar ve Paylaşılan Kaynaklar
/usr
Linux’ta en büyük dizinlerden biridir.
İçinde:
/usr/bin→ Kullanıcı uygulamaları/usr/sbin→ Yönetim araçları/usr/lib→ Kütüphaneler/usr/share→ Dokümantasyon, ikonlar
📌 Mantık:
“User System Resources”
Yani sistemde kurulan yazılımların büyük bölümü buradadır.
/lib → Sistem Kütüphaneleri
/lib
/binve/sbinaltındaki programların çalışması için gereken paylaşılan kütüphaneler- Çekirdek modülleri (
/lib/modules) burada yer alır.
📌 Sistem açılışında kritik rol oynar.
/etc → Sistem Yapılandırma Dosyaları
/etc
Linux’un beyni diyebiliriz.
🔧 İçerik örnekleri:
- Ağ ayarları
- Servis konfigürasyonları
- Kullanıcı tanımları
Önemli dosyalar:
/etc/passwd/etc/shadow/etc/fstab/etc/ssh/sshd_config
📌 Altın kural:
Bu dizinde dosyalar silinmez, bilinçsizce düzenlenmez.
/home → Kullanıcı Dizinleri
/home
- Normal kullanıcıların kişisel dosyaları burada bulunur.
- Her kullanıcıya özel bir klasör vardır.
Örnek:
/home/engin
📌 Belgeler, indirilenler, masaüstü dosyaları hep buradadır.
/root → Root Kullanıcısının Ev Dizini
/root
- Sadece root kullanıcısına ait
/homealtında değildir (güvenlik sebebiyle)
/var → Değişken (Log) Veriler
/var
Zamanla büyüyen ve değişen dosyalar burada tutulur.
📂 İçerik:
- Loglar →
/var/log - Cache →
/var/cache - Mail →
/var/mail - Web →
/var/www
📌 Disk doluluk sorunlarının %80’i buradan çıkar 😄
/tmp → Geçici Dosyalar
/tmp
- Programların geçici olarak oluşturduğu dosyalar
- Sistem yeniden başlatıldığında genellikle temizlenir
📌 Herkes yazabilir ama güvenlik mekanizmaları vardır.
/dev → Donanım Dosyaları
/dev
Linux’ta donanımlar dosya gibi temsil edilir.
Örnekler:
/dev/sda→ Disk/dev/null/dev/tty
📌 USB, disk, terminal her şey burada görünür.
/proc → Canlı Sistem Bilgileri
/proc
- Gerçek bir dizin değildir (sanal)
- RAM üzerinde çalışır
- Sistem ve çekirdek bilgilerini gösterir
Örnek:
/proc/cpuinfo
/proc/meminfo
/sys → Çekirdek ve Donanım Arayüzü
/sys
- Donanım ve kernel ile iletişim
/proc’un modern versiyonu gibi düşünülebilir
📌 Genellikle sistem yöneticileri kullanır.
/boot → Açılış Dosyaları
/boot
- Kernel (vmlinuz)
- Initramfs
- GRUB dosyaları
📌 Yanlış bir işlem → sistem açılmaz ⚠️
/mnt ve /media → Disk Bağlama Noktaları
/mnt
/media
- Harici diskler
- USB bellekler
- ISO dosyaları
📌 /media genelde otomatik, /mnt manuel bağlama içindir.
/opt → Opsiyonel Yazılımlar
/opt
- Üçüncü parti yazılımlar
- Büyük ve bağımsız uygulamalar
Örnek:
/opt/google
/opt/lampp
/srv → Sunucu Verileri
/srv
- Web
- FTP
- Servis içerikleri
📌 Hosting ve server sistemlerinde kullanılır.
Sonuç
Linux dizin yapısı rastgele değil, yıllar içinde oluşmuş mantıklı ve güvenli bir mimaridir.
Bu yapıyı anlamak:
✅ Sistem yönetimini kolaylaştırır
✅ Hataları daha hızlı çözmeni sağlar
✅ Linux’ta ustalaşmanın temelidir
Linux’ta her şeyin bir yeri vardır ve her yerin bir sebebi vardır.
