Linux sistemlerde zamanla disk dolmaya başlar. Log dosyaları, cache klasörleri, eski yedekler veya fark edilmeyen büyük dosyalar ciddi alan kaplayabilir.

Bu noktada devreye giren en pratik araçlardan biri:

🧩 NCDU (NCurses Disk Usage)

ncdu, terminal tabanlı, hızlı ve interaktif bir disk kullanım analiz aracıdır. Özellikle SSH ile sunucu yönetirken grafik arayüz olmadan disk analizi yapmayı kolaylaştırır.

📦 NCDU Nasıl Kurulur?

Debian ve Debian tabanlı sistemlerde (örneğin Ubuntu veya Debian) aşağıdaki komutlarla kurulabilir:

sudo apt-get update
sudo apt-get install ncdu

🔎 Komutların Açıklaması

sudo apt-get update

• Paket listesini günceller.
• Depolardaki en güncel sürümleri sisteminize bildirir.

sudo apt-get install ncdu

• ncdu paketini indirir ve kurar.

🚀 NCDU Nasıl Kullanılır?

Kurulumdan sonra en yaygın kullanım:

cd /
sudo ncdu

📌 Neden cd /?

/ dizini Linux sistemin kök dizinidir. Buradan başlattığınızda tüm disk alanı taranır.

📌 Neden sudo?

Sistem dizinlerine erişebilmek için yönetici yetkisi gerekir. Aksi halde bazı klasörler taranamaz.

🖥️ NCDU Arayüzü Nasıl Çalışır?

NCDU, terminal içinde çalışan bir arayüze sahiptir.

Ekranda şunları görürsünüz:

• Klasörler
• Dosyalar
• Boyutları
• Yüzdelik disk kullanımı

🎮 Klavye Kontrolleri

🧠 NCDU Neden Kullanılır?

✅ Disk Doluluk Sorunlarını Tespit Etmek

Sunucularda ani disk dolmaları sık görülür.

✅ Büyük Dosyaları Bulmak

Gigabyte’larca yer kaplayan log dosyaları hızlıca bulunabilir.

✅ Cache Temizliği

Özellikle /var, /tmp, /home klasörlerinde analiz yapılabilir.

✅ SSH Üzerinden Yönetim

Grafik arayüz gerektirmez.

🔍 Örnek Senaryo

Diskiniz dolu ve sistem hata veriyor:

No space left on device

Şu komutu çalıştırırsınız:

sudo ncdu /

Büyük klasörü bulursunuz:

/var/log

İçine girip eski logları temizlersiniz.

⚡ NCDU vs du Komutu

Alternatif olarak klasik Linux komutu:

du -sh *

Ancak bu yöntem:

• Yavaş olabilir
• İnteraktif değildir
• Silme işlemi kolay değildir

NCDU ise:

✔ Daha hızlı
✔ Görsel olarak daha anlaşılır
✔ İnteraktif silme özelliğine sahip

🏢 Sunucu Ortamlarında Kullanımı

Özellikle:

• VPS
• Dedicated Server
• Docker host
• Web sunucuları

gibi ortamlarda ncdu vazgeçilmezdir.

Örneğin bir web sunucusunda /var/www klasörü büyümüş olabilir. NCDU ile anında tespit edebilirsiniz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Sistem dosyalarını silmeden önce dikkatli olun.
• Özellikle /usr, /bin, /lib gibi dizinlere müdahale etmeyin.
• Yanlış silme işlemi sistemi bozabilir.

🔐 Güvenlik ve Yetki

sudo ncdu kullanımı sistem geneline erişim sağlar. Çok kullanıcılı sunucularda dikkatli olunmalıdır.

📊 Performans Avantajı

NCDU:

• Büyük disklerde optimize çalışır.
• SSD ve HDD fark etmeksizin hızlıdır.
• Büyük dosya sistemlerinde avantaj sağlar.

🎯 Sonuç

Linux sistemlerde disk analizi yapmak için en etkili yöntemlerden biri:

sudo ncdu /

Özellikle Debian ve Ubuntu tabanlı sistemlerde kurulumu basit, kullanımı pratiktir.

Disk doluluğu sorunlarını hızlı tespit etmek isteyen sistem yöneticileri için ncdu güçlü ve güvenilir bir araçtır.