Linux işletim sistemi, tüm dosya ve klasörleri tek bir kök dizin ( / ) altında hiyerarşik bir yapı içerisinde organize eder. Windows’taki gibi C:, D: gibi sürücü harfleri yoktur. Tüm diskler ve bölümler bu ana kök dizine bağlanır (mount edilir).
Bu yapı Linux’un düzenli, güvenli ve yönetilebilir olmasını sağlar.
1️⃣ /bin
Essential command binaries – Temel komut dosyaları
Sistem açıldığında ve tek kullanıcı modunda bile çalışması gereken temel komutları içerir.
Örnek komutlar:
- ls
- cp
- mv
- rm
- cat
- bash
Bu dizin sistemin çalışması için kritik öneme sahiptir.
2️⃣ /boot
System boot loader files – Önyükleme dosyaları
Linux’un açılışında kullanılan dosyaları içerir.
İçeriğinde:
- Kernel (vmlinuz)
- initramfs
- GRUB bootloader dosyaları
Bilgisayar açılırken ilk olarak buradaki dosyalar devreye girer.
3️⃣ /dev
Device files – Aygıt dosyaları
Linux’ta donanımlar dosya gibi temsil edilir.
Hard diskler, USB cihazlar, klavye, ekran kartı gibi tüm donanımlar burada görünür.
Örnekler:
- /dev/sda (disk)
- /dev/tty
- /dev/null
4️⃣ /etc
System-wide configuration files – Sistem yapılandırma dosyaları
Sistemin genel ayar dosyaları burada bulunur.
Örnek:
- /etc/passwd (kullanıcı bilgileri)
- /etc/hosts
- /etc/network
- /etc/apache2
Linux sistem yönetiminin kalbi burasıdır.
5️⃣ /home
User home directory – Kullanıcı klasörleri
Her kullanıcının kişisel dosyalarının bulunduğu klasördür.
Örnek:
- /home/engin
- /home/ahmet
Belgeler, masaüstü dosyaları ve kullanıcıya özel ayarlar burada bulunur.
6️⃣ /lib
Shared library modules – Paylaşılan kütüphaneler
Programların çalışması için gereken sistem kütüphaneleri burada yer alır.
Windows’taki DLL mantığına benzer.
7️⃣ /media
Removable media – Harici medya
USB bellek, CD-ROM gibi çıkarılabilir aygıtlar takıldığında otomatik olarak buraya bağlanır.
8️⃣ /mnt
Temporarily mounted file systems – Geçici bağlama noktası
Manuel olarak mount edilen diskler için kullanılır.
Örnek:
mount /dev/sdb1 /mnt
9️⃣ /opt
Optional software packages – Ek yazılımlar
Sistem dışı veya üçüncü parti yazılımlar burada bulunur.
Örnek:
- /opt/google
- /opt/lampp
🔟 /proc
Virtual filesystem – Sanal dosya sistemi
Gerçek dosyalar içermez.
Çalışan işlemler ve sistem bilgileri burada dinamik olarak üretilir.
Örnek:
- /proc/cpuinfo
- /proc/meminfo
1️⃣1️⃣ /root
Root kullanıcısının ana dizini
Sistem yöneticisinin (root) kişisel klasörüdür.
/home altında değildir.
1️⃣2️⃣ /run
Runtime process data – Çalışma zamanı verileri
Sistem çalışırken oluşan geçici işlem verileri burada saklanır.
1️⃣3️⃣ /sbin
System binaries – Sistem yönetim komutları
Sistem yöneticisine ait komutları içerir.
Örnek:
- reboot
- shutdown
- fdisk
- ifconfig
1️⃣4️⃣ /srv
Service data – Servis verileri
Sunucu hizmetleri tarafından kullanılan veriler burada tutulur.
Örnek:
- Web sunucu dosyaları
- FTP verileri
1️⃣5️⃣ /sys
System files – Kernel ve donanım bilgileri
Donanım ve kernel ile ilgili sistem bilgilerini içerir.
/proc gibi sanal bir dosya sistemidir.
1️⃣6️⃣ /tmp
Temporary files – Geçici dosyalar
Geçici dosyalar burada saklanır.
Genellikle sistem yeniden başlatıldığında temizlenir.
1️⃣7️⃣ /usr
User system resources – Kullanıcı programları
Kullanıcı uygulamalarının büyük kısmı burada bulunur.
Alt dizinler:
- /usr/bin
- /usr/lib
- /usr/share
Linux sisteminin en büyük dizinlerinden biridir.
1️⃣8️⃣ /var
Variable data – Sürekli değişen dosyalar
Log dosyaları ve sürekli değişen veriler burada tutulur.
Örnek:
- /var/log
- /var/cache
- /var/spool
Sunucularda en kritik dizinlerden biridir.
Genel Değerlendirme
Linux dosya sistemi:
✔ Hiyerarşik
✔ Düzenli
✔ Güvenli
✔ Merkezi yapıdadır
Tüm sistem tek bir kök ( / ) dizininden başlar ve dallanarak ilerler.
Bu yapı sayesinde:
- Sistem yönetimi kolaylaşır
- Güvenlik sağlanır
- Servisler düzenli çalışır
- Sunucu sistemleri stabil kalır
