chmod 755 folder komutu, Linux ve Unix tabanlı sistemlerde bir dosya veya dizine belirli erişim izinlerini atamak için kullanılan temel komutlardan biridir. chmod komutu, bir dosya veya dizinin sahiplik ve erişim haklarını değiştirmek amacıyla kullanılır. 755 ise, hangi tür izinlerin verileceğini belirten bir sayıdır. Bu komut, genellikle bir dizinin kullanıcılar, grup üyeleri ve diğerleri için doğru erişim haklarını sağlamak için kullanılır.

Komutun Anlamı ve Yapısı:

chmod 755 folder

• chmod: “Change mode” (mod değiştirme) anlamına gelir. Dosya ve dizinlerin erişim izinlerini değiştirmek için kullanılır.
• 755: Bu rakam, üç ayrı izin seviyesini belirtir:
  • 7 (Sahip kullanıcı için): Okuma (r), yazma (w) ve çalıştırma (x) izinleri.
  • 5 (Grup için): Okuma (r) ve çalıştırma (x) izinleri, ancak yazma izni yok.
  • 5 (Diğer kullanıcılar için): Okuma (r) ve çalıştırma (x) izinleri, ancak yazma izni yok.
• folder: İzinlerinin değiştirilmesi istenilen dizin veya dosyanın adıdır. Bu, dosya veya dizin adı olabileceği gibi, yol belirterek de verilebilir (örneğin, /home/user/folder).

755 İzinlerinin Detaylı Açıklaması:

1. Sahip Kullanıcı (7):
   • r (Okuma): Dosyanın içeriğini okuyabilir.
   • w (Yazma): Dosya üzerinde değişiklik yapabilir, yeni veriler ekleyebilir veya silebilir.
   • x (Çalıştırma): Dosyayı çalıştırabilir. Bu, bir dizin için “dizin içerisine girmeyi” veya bir dosyayı çalıştırmayı ifade eder.
2. Grup (5):
   • r (Okuma): Dosyanın içeriğini okuyabilir.
   • x (Çalıştırma): Dosyayı çalıştırabilir, ancak dosya üzerinde herhangi bir değişiklik yapamaz.
3. Diğer Kullanıcılar (5):
   • r (Okuma): Dosyanın içeriğini okuyabilir.
   • x (Çalıştırma): Dosyayı çalıştırabilir, ancak dosya üzerinde değişiklik yapamazlar.

Komutun Kullanım Alanları ve Yararları:

1. Web Sunucuları ve İnternet Uygulamaları:
   Web sunucularında, genellikle dizinlerin güvenli bir şekilde erişime açılması gerekir. chmod 755 folder komutu, web dizinlerine okuma ve çalıştırma izinleri vererek, yalnızca sunucunun ihtiyaç duyduğu işlemleri yapmasına izin verirken, dışarıdan gelen kullanıcıların yalnızca okuma ve gezme (çalıştırma) yetkisine sahip olmasını sağlar. Bu, web güvenliğini sağlamak için önemli bir adımdır.
2. Yazılım Geliştirme:
   Yazılım geliştirme projelerinde, bir dizine yalnızca gerekli izinlerin verilmesi önemlidir. Özellikle, geliştirme sürecinde herkesin dosyaları okuyabilmesi ve gezebilmesi, ancak yalnızca proje yöneticisinin veya belirli bir grubun yazma iznine sahip olması gerekir. Bu, yanlışlıkla silinen dosyaların önüne geçer ve proje dosyalarının güvenliğini artırır.
3. Dizin ve Dosya Erişimi Yönetimi:
   chmod 755 folder, dizin ve dosya erişimini yönetmek için yaygın olarak kullanılır. Örneğin, belirli bir dizine yalnızca okuma ve gezme izinlerinin verilmesi, diğer kullanıcıların dosyaları değiştirmesini engeller. Bu, dosyaların güvenliğini sağlarken aynı zamanda ekip üyelerinin projeyi sorunsuz şekilde kullanmalarını sağlar.
4. Gelişmiş Güvenlik:
   755 izni, yalnızca gerekli olan erişimi sağlar. Bir dosyanın veya dizinin yalnızca belirli kullanıcılar tarafından yazılabilir olması ve diğerlerinin yalnızca okuma veya çalıştırma yetkisine sahip olması, sistemin genel güvenliğini artırır. Böylece, dosyaların yanlışlıkla değiştirilmesi veya silinmesi engellenmiş olur.
5. Veritabanı Yedekleme ve Sistem Yedekleme:
   Yedekleme dosyaları genellikle yalnızca belirli kişiler tarafından yazılabilir olmalıdır. chmod 755 folder, bir yedekleme dizininde yalnızca okuma ve çalıştırma izinlerini vererek, dosyanın yedekleme işlemi sırasında diğer kullanıcılar tarafından değiştirilmesinin önüne geçer.

Örnek Kullanımlar:

1. Bir Dizin Oluşturma ve İzin Verme: mkdir /home/user/project chmod 755 /home/user/project Bu komut, /home/user/project dizinini oluşturur ve ona 755 izinlerini verir, yani dizinin sahibi tam erişime sahipken, grup üyeleri ve diğer kullanıcılar yalnızca okuma ve gezme izinlerine sahip olur.
2. Web Uygulama Dizini İzinlerini Ayarlama: chmod 755 /var/www/html Bu komut, /var/www/html dizinine 755 izinlerini verir. Bu, web sunucusunun dizine erişebilmesini sağlar, ancak dosya üzerinde değişiklik yapılamaz.
3. Yazılım Projesi İçin Dizin İzinlerini Ayarlama: chmod 755 /home/user/project/src Bu komut, /home/user/project/src dizinine 755 izinlerini atar. Bu dizin, geliştirme sürecinde yalnızca proje yöneticileri ve belirli kullanıcılar tarafından yazılabilir, diğerleri yalnızca okuma ve gezme izinlerine sahiptir.

Sonuç ve Özet:

chmod 755 folder komutu, Linux ve Unix sistemlerinde, belirli bir dosya veya dizine erişim izinlerini hızlı ve güvenli bir şekilde ayarlamak için kullanılır. Bu komut, özellikle web sunucuları, yazılım geliştirme projeleri ve sistem yönetimi için büyük önem taşır. Sahip kullanıcıya tam erişim (okuma, yazma, çalıştırma) verirken, grup üyeleri ve diğer kullanıcılar yalnızca okuma ve gezme (çalıştırma) izinlerine sahip olur. Bu, güvenliği artırmak, dosya ve dizinlerin doğru şekilde yönetilmesini sağlamak için etkili bir yöntemdir.